مورفولوژي انگل

ژيارديا لامبليا(G.lamblia) يك تك ياخته تاژكدار است كه تروفوزوئيت پهن و گلابي شكل آن بين 5/9 تا 20 ميكرون طول و 5 تا 15 ميكرون عرض دارد. داراي دو هسته و چهار زوج تاژك است. كيست بيضوي آن، 10 ميكرون طول، 8 ميكرون عرض(به طور متوسط) و دو يا چهار هسته دارد. وجود صفحه مكنده در سطح شكمي‏ژيارديا چسبيدن آن را به مخاط روده تسهيل مي‏نمايد. PH مطلوب براي تروفوزوئيت 6 تا 7 است و در اثر شرايط نامساعد (اسيد معده) به سرعت نابود مي‏گردد و به نظر نمي‏رسد كه در انتشار بيماري نقشي داشته باشد مدفوع معمولا تنها حاوي كيست است اما در زمان بروز اسهال، تروفوزوئيت نيز ممكن است مشاهده شود. كيست در قسمت انتهائي ايلئوم تشكيل مي‏شود و قادر است به مدت 3 ماه در آب زنده بماند. غلظتهاي معمول كلر كه براي تصفيه آب آشاميدني به كار مي‏رود كيست را از بين نمي‏برد. هر كيست پس از رسيدن به ژژونوم، چهار تروفوزوئيت آزاد مي‏كند.

اپيدميولوژي

 

اين انگل از تمام نقاط دنيا گزارش شده است اما ميزان آلودگي انسانها در مناطق مختلف بين 1 تا 25 درصد متفاوت است. در مناطق گرمسير و نقاطي كه تراكم جمعيت زياد و امكانات بهداشتي كم است شيوع بيشتري دارد. اطفال حدود سه برابر بيش از بزرگسالان مستعد ابتلاء به بيماري هستند.

انسان تنها مخزن شناخته شده انگل است و انتقال بيماري از شخص به شخص يا از طريق مصرف غذا و آب آلوده (fecal-oral)صورت مي‏گيرد. به ندرت با نفوذ فاضلاب در آب آشاميدني يك شهر ممكن است عفونت ژيارديائي به صورت همه گير بروز كند و بايد توجه داشت كه كلرينه كردن آب به روش معمول كيست ژيارديا را نابود نمي‏كند. در برخي از موارد اسهال مسافران، ژيارديا مسئول بوده است.

نشانه ‏هاي باليني

در اكثر موارد آلودگي به ژيارديا موجب بروز نشانه باليني نمي‏گرددو در عده كمي‏از بيماران نيز شدت نشانه‏هاي باليني از نفخ خفيف و سوء هضم تا اسهال شديد و سوء جذب متفاوت است. ژيارديا هر چند كه در شيرخواران نيز مشاهده مي‏گردد اما در كودكان بزرگتر شايعتر است.

كيست ژيارديا ممكن است در مدفوع تعدادي از افراد سالم جامعه (حاملين) يافت شود بدون آنكه نشانه باليني داشته باشند.

فاصله بين آلودگي و بروز علائم حدود 15 روز است و شروع بيماري ممكن است ناگهاني وبه صورت يك گاستروآنتريت حاد يا تحت حاد باشد. بي اشتهائي، تهوع، احساس سنگيني در اپيگاستر و اسهال آبكي در اغلب بيماران وجود دارد. اسهال ممكن است مزمن شود و يا به صورت متناوب ظاهر گردد.

شكل مزمن(سندرم سوء جذب):

در بعضي موارد اسهال ناشي از ژيارديا مزمن ميشود و چند ماه طول مي‏كشد. كاهش وزن،‌ اتساع شكم و نفخ ظاهر شده،‌ مدفوع كمرنگ و حجيم و بدبوست و تابلوي بيماري مشابه بيماري اسپرو مي‏گردد. اين مسئله مي‏تواند علاوه بر كاهش وزن سبب اختلال در رشد كودكان گردد اما تمام اختلالات پس از درمان موفقيت آميز عفونت، بهبود مي‏يابند.

در اين شكل از بيماري اختلال جذب چربي وجود دارد و ممكن است جذب گزيلوز ويتامين B12 نيز كاهش يابد.

پيشگيري :

اقدامات بهداشتي از نظر جمع آوري صحيح فاضلاب، محافظت منابع آب آشاميدني از آلودگي و رعايت بهداشت فردي اصول كلي پيشگيري از بيماري را تشكيل مي‏دهند. توصيه مي‏شود تا اطرافيان نزديك بيمار از نظر وجود ژيارديا در روده (آزمايش نمونه مدفوع) مورد بررسي قرار گيرند.