سنجش حساسيت مايكوباكتريوم توبركولوزيس به داروهاي بتالاكتام همراه با/بدون مهاركننده بتالاكتاماز در شرايط آزمايشگاه و مدل حيواني

اوج گيري مجدد روند رو به كاهش بيماري سل از زمان پيدايش سندرم ضعف ايمني اكتسابي (ايدز) از يك سو و افزايش موارد سل مقاوم به داروهاي انتخاب اول از سوي ديگر ايجاب مي نمايد با بازنگري اثرات ضد مايكوباكتريايي آنتي بيوتيك هاي موجود فهرست داروهاي ضد سل را توسعه دهيم. مشخصات ساختماني و فعاليت آنزيم بتالاكتاز مايكوباكتريوم ها، موجب شده است آنها در رديف ميكرو ارگانيزم هاي مقاوم به داروهاي بتالاكتام قرار گيرند. به منظور سنجش اثرات مهار آنزيم بتالاكتاماز در افزايش حساسيت مايكوباكتريوم توبركولوزيس به داروهاي بتالاكتام ، حداقل غلظت ممانعت كننده از رشد (MIC) 4 نوع سفالوسپورين شامل سفترياكسون، سفوپرازونت،‌سفوتاكسيم و سفاپيرين به تنهايي و نيز همراه با غلظت معادل سولتاكتام در دو گروه م.توبركولوزيس هاي حساس به داروهاي ضد سل و مقاوم به چند دارو مقايسه گرديد.آزمايش هاي انجام شده با سوبستراي نيتروسفين نشان داد تمام گونه هاي تحت بررسي از نظر توليد آنزيم بتالاكتاماز مثبت بودند. حساسيت گروه مقاوم به داروهاي ضد سل به سفالوسپورين هاي تحت آزمايش به تنهايي يا همراه با سولباكتام كمتر از گروه مقابل بود . هر دو گروه حساسيت بيشتري به سفاپيرين نشان دادند. استفاده از سولباكتام MIC آنتي بيوتيك ها را از صفر تا بيش از 16 مرتبه كاهش داد. نزد گروه مقاوم اين كاهش بيشتر در سفوپرازون و در گروه حساس با سفترياكسون ديده شد. در بخش آزمايش روي حيوان آزمايشگاهي پتانسيل ضد مايكوباكتريايي مجموعه آموكسي سيلين / كلاوولنيك اسيد با نام تجراني كوآموكسي كلاو به تنهايي در خوكچه هندي مورد ارزيابي قرار گرفت . اثرات اين مجموعه بتالاكتام + مهار كننده بتالاكتامازبرم توبركولوزيس در شرايط آزمايشگاه مورد بررسي قرار گرفته است . د رمواردي همراه با ديگر داروها در درمان مبتلا به سل بكار گرفته شده است. گروه شاهد مثبت را در اين تحقيق حيوانات تحت درمان با ايزونياز يد و گروه شاهد منفي را حيواناتي تشكيل مي دادند كه بدون درمان رها شده بودند . پس از 6 هفته درمان تمام حيوانات گروه ايزونيازيد و 35% حيوانات تحت درمان با كوآموكسي كلاو زنده ماندند. در گروه بدون درمان هيچ حيواني زنده نماند. حيوانات گروه كوآموكسي كلاو 40-35 روز بعد از درمان به مشكلات گوارشي دچار شدند نتايج اين بررسي نشان مي دهد اگر چه تفاوت اثرات ضد سلي كوآموكسي كلاو با ايزونيازيد قابل توجه است (P  Value=0.0029) اما در مقايسه با گروه بدون درمان (P value = 0.053) اين اميد وجود دارد كه بتوان در صورت نيازاز اين مجموعه بامقدار مناسب به مدت محدود همراه با ديگر داروها عليه سل استفاده كرد تا هر چه ممكن است از بار مايكوباكتريوم هايي كه در ميان آنها گونه هاي مقاوم نيز وجود دارند كاسته شود .

زهرا اسلامي نژاد؛ به راهنمايي: كيومرث قاضي سعيدي؛ استاد مشاور: ناصر بادامي، علي اكبر ولايتي.

دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي-درماني تهران، دانشكده بهداشت